Avesta Konferansı

[Rayver]

Berlin Kürt Enstitüsü tarafından 1. Avesta konferansı düzenlendi.

Dünya Kültürleri Evi'nde yapılan konferanta, Yasin Poyraz kavalıyla bir müzik dinletisi verirken, Hewi Berwari'de Avesta'dan Gatalar okudu.


İlk oturumda Dr. Baban Segizi "Zerdüşt'ün Yaşamı ve Gatalar"
Prof. Dr. Werner Sundermann ise "Avesta'nın Adı" konularını işlediler.


Dr. Baban Segizi, Zerdüşt'ün Kürtler tarafından ilk Peygamber olarak kabul edildigini, Kürlerin çok dinler yaşadığını, Zerdüştlük dininin de bunlardan biri oldugunu belirti. Zerdüşt'ün anlamının "Altın Işığı, Güneş Işığı" oldugunu, nerede yaşadığı kaynaklara göre itilaflı olduğu, M.Ö. 700 - 3000 ve 6000 olarak veren kaynakların oldugu gibi, Tevrat'ta ise M. Ö 1700 olarak verildigini belirti.

Yine kaç Zerdüşt'ün oldugu, Hz. İbrahim'in, Çemşid'in Zerdüşt olup olmadığının da itilaflı oldugunu, Avesta dilinin bugün ölmüş bir dil odugunu, kimsenin bu dili bilmedigini ve İranlı dillerde yazılmış, konuşulmuş bir dil olarak kabul edildigini,
Kürt diliyle Avesta'nın Behdinanca anlaşıldığını söyledi.


Avesta'nın Zerdüşt'ün sözleri oldugu: fikrin özgürce tartışılmasını kadın ,erkek bütün insanların eşit oldugunu, Avesta'nın günlük hayattaki ihtiyaçlara kullanılacak rehber, kolayca anlaşılmasının için sıtrandsal,ve şiirsel yazılmıştır.
İçeriği: İnsanlık,kanun, bilim, kültür, sosyal yaşam ve bilimsel sanat üzerine yazılmıştır. Gatalar 7 bölüm, Luriklerz 6 bölüm, Galaiyler 7 bölüm ve sanat 7 bölüm olarak yazılmış.


Sorular bölümünde Ezidiliğin Zerdüştlük olup olmadığı sorusuna; Ezidilik, Alevilik, Enel Hakçılık, Kakailik, ve benzeri inançların, Zerdüştlükle felsefik benzerlikleri olduğunu, ama hiç birinin Zerdüştlük olmadığını belirti.


Prof. Dr. Werner Sundermann konferansta, Avesta'nın isminin bilim bilmek anlamına gelidiğini, orta Farsça'dan geldiğini, bunun Pehleviceden alındığı, İrani dilinde yazıldığını belirti. Avesta'nın isminin İndo Germen'ceden türediğini örneklerle gösterdi.


Sorular bölümünde sadece Avrupalı araştırmacıların kaynaklarıyla degerlerdirme yaptığını, Kürtçe ve İrani dilleri bilmedigi için eleştirilen Sundermann cevaben;
"Kürtlerin Avestaya sahip çıkmasının iyi bir şey olduğunu, Kürtçe lehçeleriyle Avesta'nın araştırılıp incelenmesinin yapılmasının bilimsel çalışmasının iyi olacağını ve bu görevin bu konferansa katılanların olduğunu söyleyerek sözlerini tamaladı.


Konferansın ikinci oturumunda Götingen Üniversitesinden Prof. Dr. Kreiyenbroek: Zerdüştlük, Ezidilik ve Ehli Hak konusunda bir seminer verdim.

Bu üç dinin yaratılış mitolojisi arasındaki ilişkileri irdeledi, bu dinlerdeki yaratılış mitolojisinin orjin olarak birbirine yakın oldugunu örnekledi.

Dr. Sıraç Bilgin ise konuşmasında; Zerdeşt ve Avesta'nın Kürdistani figürler olduğunu, Zerdeşt'in ve Avesta'nın eski Kürt tarihinin birer parçası olduğunu, Avesta diliyle Kürtçe'nin çeşitli lehçeleri arasındaki ilişkiyi ve yakınlığı kanıtlayan Etimolojik ve karşılaştırmalı bir sözlükten çeşitli örnekler verdi.

Avesta'da da temel tanrısal motiflerden biri olan Homa'nın hala Zaza Kürtleri arasında tanrı olarak adlandırıldığını, Homa bitkisinin sadece Kürdistan'da yetiştigini ekledi.

Dr. Memo Otman ise; Zerdüşlük ile Yezidilik arasındaki ilişkileri değerlendiren bir konuşma yaptı. Tarihi süreç boyunca bütün dinlerin birbirini etkilediğini, Yezidiliğin Zerdüşlüğün bir devamı olduğu yolundaki görüşlerin tartışmalı oldoduğunu, bütün inançlarda olduğu gibi bu iki inanç arasında da kavram alış verişi ve etkileşim olduğunu belirti.

İkinci günkü oturumda Avesta Mitolojisi üzerine seminer veren Hoşeng Broka; Zerdüşt inancındaki işleyişin ve tele çıkışın nedeninin tanrıları gökten yere indikmek, hümanızm duygusu üzerine yeniden inaçların formülleştirerek, bunu Gatalar ile kanunlaştırıyor. Bunun temel amacı tarım ve hümünizmdir. Çıkış nedeni ise tarımsal gelişmenin bir felsefesidir diyerek seminerini bitirdi.

Zerdüştlerin bugünkü durumu konusunda bir seminer veren Paris Zerdüşt Cemaati başkanı Prof. Dr Kasra Vafadari; "Hiç bir din bağımsız değildir. Hepsi bir birinden etkilenmiştir. Bizler heryerde fikir ve düşünce özğürlüğünü savunmalı, barış içinde yaşamalıyız." dedi.

Zerdüşlüğün İranda bir azınlık bir din oldugunu, Zerdüştlüğün bir devrim ve dönüşüm noktasında oldugunu, yalnız başına oluşmadığını, diğer dinlerle bir bağlantılarının oldugunu, Zerdüştlüğün Şamanizm'i kritize ettiğini, Medlerle başladığını, Çemşid'in iktidara gelip Bağdat'ı aldığını, 3. Zerdüştünde İranlı olduğunu, oryantalist olduğunu, Yunanistanda bile taraftarı bulunduğunu, Sasaniler döneminde iktidar olan Zerdüştlüğün, Bizans ve Arap İslam ordularıyla
savaştığını, söyledi.

Şah - Molla - Din etkilerinden çok çektiklerini, sayılarının azaldığını belirti. Zerdüştlükte başka dinlerden Kişilerle evlenmenin pislenmiş olmak olduğu, eğer Zerdüşt biriyle evlenirse, kanının temiz olduğuna inanılıyor. Zerdüştlükte başka dinlere geçilemeyeceği gibi tabuların olduğunu, günümüze göre reforme edilmesi gerektiğini belirti.

Ayrıca yapılan Dia gösterisiyle İran Zerdüştülerinin Adırğahlarını, ibadet halindeki Zerdeşlerde Kemerbest olan 7 - 8 yaşındaki çocuklar gösterildi.
Dikkat çeken yönler, Zerdüştlerde Kurban ve etin olmaması, Saz ve Semah olmaması, kadın ve erkeğin ayrı ayrı ibadet etmesi, Persepolis Harabelerinin Tahtı Cemşid olarak adlandırılması idi.

Sorular bölümünde Zerdüştlüğün İran'a ve dilinin İrancaya mal edilmesi eleştirilen Vafadari; Kürtlerin İrani bir ırk olduğunu, dolaysıyla dillerinin de İrani bir dil olduğunu, ortak tarih ve ortak dinlerin olmasının doğal olduğunu belirti.

Son günün ikinci oturumunda Dr. Zorab Kürt Deminolojisi üzerine bir seminer verdi.

"Kürt Ecinnileri Devleti" "Meleki Tavus" gibi kavramların halk kültürünün olağan üstü güçlere hakim olduğu ve dev gibi anlaşıldığını belirti.
Ecinilerin nereden geldiğini, efsanelerin (Mem u Zin) Kürt devletlerinin üzerine neler yazıldığını bilimsel olarak açıkladı.

Konferansın sonunda yapılan yuvarlak masa toplantısında Kürtlerin tarihi ve kültürünün batılı tarihciler ve Egemen ülkeler tafından Politikalar doğrultusunda araştırılıp gündeme getirildiğine dikkat çekilerek, Avesta'nın Zerdüştlüğün Kürt diline büyük katkılar da bulunduğu vurgulandı.

21-22 Kasım 2002

Yukardaki Avesta ve Zerdüştlüğe degişik bakış açıları ve tanımları.